Chiều 30/09 chương trình InnovaTalk ở UEF với chủ đề “AI sẽ cùng UEF kể tiếp câu chuyện di sản?” đã diễn ra với sự tham gia của 5 khách mời đến từ các lĩnh vực ẩm thực, du lịch, hoạt động cộng đồng, nền tảng số và báo chí.
Chương trình đặt ra câu hỏi về cách đưa di sản văn hóa bước vào đời sống đương đại thông qua những ngôn ngữ sáng tạo mới, đặc biệt trong bối cảnh AI và nội dung video ngắn ngày càng phát triển.
Với vai trò điều phối, Nhà báo Khổng Loan – Cố vấn phát ngôn và Chuyên gia về Hiện diện lãnh đạo, Nhà sáng lập Leadership Visibility Lab, đã kết nối các câu chuyện của khách mời xoay quanh một vấn đề chung: làm thế nào để di sản không chỉ được lưu giữ mà tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
Giữ “nếp nhà” để tạo chất riêng
Một trong những góc nhìn được chia sẻ tại chương trình đến từ anh Dương Văn Dũng (Bỏng Ngô Mario) – Travel Blogger, nhà sáng tạo nội dung du lịch văn hóa. Với quá trình nhiều năm khám phá các điểm đến và câu chuyện địa phương, anh cho rằng việc kể về văn hóa không đơn thuần là lựa chọn một địa điểm đẹp hay tạo ra một video hấp dẫn, mà trước hết phải bắt đầu từ sự hiểu biết và tôn trọng.
Chia sẻ về lý do lựa chọn khai thác những giá trị văn hóa truyền thống trong nội dung du lịch, Bỏng Ngô Mario cho biết anh từng nhận thấy còn khá ít người làm nội dung theo hướng đưa những hình ảnh quen thuộc như giếng nước, mái đình, không gian làng quê hay nếp sinh hoạt truyền thống vào câu chuyện du lịch một cách có chủ đích. Với anh, chính những chi tiết tưởng như bình dị ấy lại có khả năng tạo nên bản sắc riêng cho nội dung.
Quá trình theo đuổi hướng đi này cũng giúp anh tích lũy thêm kiến thức và trải nghiệm. Đồng thời, việc kiên trì làm nội dung này trong thời gian dài giúp anh từng bước xây dựng uy tín với khán giả và các đối tác. “Trong quá trình làm mình tăng kiến thức, trải nghiệm, tăng uy tín, phải kiên trì với đam mê và rồi các doanh nghiệp, đối tác và quan trọng nhất là khán giả sẽ thấy được những giá trị đó.”, anh chia sẻ.
Ở góc nhìn của một người làm nội dung du lịch văn hóa, Bỏng Ngô Mario cho rằng người sáng tạo cần bước ra khỏi vai trò đơn thuần là người “review” một địa điểm. Mỗi trải nghiệm cần được đặt trong câu chuyện rộng hơn về con người, lịch sử, văn hóa và đời sống của nơi đó.
Khi một món ăn trở thành cách kể chuyện về địa phương
Cùng tiếp cận văn hóa từ những trải nghiệm đời thường, anh Vĩnh Thích Ăn Ngon – Nhà sáng tạo nội dung ẩm thực mang đến câu chuyện về cách ẩm thực có thể trở thành cầu nối giữa người xem và một vùng đất.
Với sở thích khám phá những món ăn địa phương, Vĩnh Thích Ăn Ngon cho rằng người làm nội dung có thể bắt đầu bằng việc trao đi giá trị trước: tìm đến những nơi có món ăn ngon, câu chuyện thú vị nhưng chưa được nhiều người biết đến và giúp những địa điểm đó tiếp cận thêm công chúng.
Anh kể lại một trường hợp cách đây khoảng ba năm, khi hai bạn nữ tìm đến nhờ anh trải nghiệm và chia sẻ về một quán ăn đang trong tình trạng vắng khách. Sau khi trực tiếp đến thử, anh nhận thấy chất lượng của quán không đến mức như tình hình kinh doanh thể hiện. Thay vì chỉ đánh giá dựa trên lượng khách tại thời điểm đó, anh lựa chọn hỗ trợ hai bạn giới thiệu quán đến cộng đồng. Đến nay, quán vẫn duy trì hoạt động tốt.
Câu chuyện cho thấy một cách tiếp cận khác của content creator: không chỉ tạo ra lượt xem mà còn có thể góp phần kết nối những giá trị địa phương với công chúng, đặc biệt khi người sáng tạo thực sự trải nghiệm và tin vào điều mình chia sẻ.
“Hãy là chính mình” trong thời đại AI
Sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra một câu hỏi quan trọng đối với những người làm nội dung: Khi công nghệ có thể tạo ra hình ảnh, câu chữ và video ngày càng nhanh, điều gì tạo nên giá trị riêng của một content creator?
Từ góc nhìn của anh Lâm Huỳnh – Quản lý cấp cao phụ trách Tăng trưởng và Phát triển Đối tác, Zalo Video, yếu tố con người vẫn nằm ở những trải nghiệm và cách quan sát rất riêng.
Những gì một người sáng tạo từng trải qua, cách họ nhìn nhận một địa điểm, một nhân vật hay một câu chuyện và cách họ kết nối những trải nghiệm đó với đời sống tạo nên dấu ấn khó sao chép. Chính nhân sinh quan, trải nghiệm cá nhân và khả năng quan sát khiến một câu chuyện có thể trở nên khác biệt.
Tuy nhiên, theo tinh thần được chia sẻ tại chương trình, việc giữ bản sắc cá nhân không đồng nghĩa với sáng tạo tùy tiện. Người làm nội dung cần chủ động trang bị kiến thức, tìm hiểu trước khi kể và biết cách kết nối với những người có chuyên môn khi khai thác các vấn đề liên quan đến văn hóa, lịch sử và di sản.
“Bắt đầu bất kỳ điều gì cũng phải học, phải tìm hiểu để có kiến thức và có trách nhiệm với kiến thức” là một trong những thông điệp đáng chú ý được đưa ra trong cuộc đối thoại.
Đây cũng là điểm giao giữa sáng tạo và trách nhiệm: công nghệ có thể hỗ trợ quá trình sản xuất nội dung, nhưng kiến thức, trải nghiệm và trách nhiệm của người kể chuyện vẫn quyết định nội dung ấy sẽ đưa công chúng đến gần di sản hay chỉ dừng lại ở một hình ảnh đẹp trên mạng xã hội.
Người trẻ và nhu cầu được tiếp cận di sản theo cách mới
Với anh Hoàng Văn Thái – Nam vương Trái Đất chia sẻ về vai trò của hình ảnh cá nhân trong việc lan tỏa những giá trị văn hóa đến cộng đồng.
Thay vì xem di sản là một khái niệm xa cách hoặc chỉ gắn với những không gian bảo tồn, người trẻ có thể tiếp cận văn hóa thông qua những câu chuyện gần gũi hơn với đời sống và ngôn ngữ truyền thông hiện đại.
Điều này cũng phản ánh một chuyển biến trong cách thế hệ trẻ nhìn nhận di sản. Khi được kể bằng những hình thức phù hợp, di sản không nhất thiết phải thay đổi giá trị cốt lõi để trở nên hấp dẫn. Điều cần thay đổi có thể là cách tiếp cận, cách kể và cách tạo ra sự kết nối với người tiếp nhận.
“Yêu lấy sự cá tính, tôn trọng di sản và rực rỡ theo cách riêng”
Một trong những điểm nhấn của chương trình là sự giao thoa giữa các góc nhìn tưởng như khác nhau: người làm nội dung ẩm thực quan tâm đến câu chuyện phía sau một món ăn; travel blogger tìm kiếm bản sắc trong không gian và đời sống địa phương; người trẻ sử dụng sức ảnh hưởng để tạo kết nối; nền tảng số tìm cách đưa nội dung đến công chúng; trong khi báo chí đóng vai trò kết nối và đặt vấn đề.
Tinh thần được gợi mở tại chương trình có thể cô đọng trong ba điều: yêu lấy sự cá tính, tôn trọng di sản văn hóa và rực rỡ theo cách riêng của mình.
Đó cũng là cách để câu chuyện di sản tiếp tục có đời sống mới. Không phải bằng việc biến di sản thành một sản phẩm chạy theo xu hướng, mà bằng cách tìm ra ngôn ngữ phù hợp để những giá trị đã tồn tại qua nhiều thế hệ có thể tiếp tục được người trẻ nhìn thấy, hiểu và quan tâm.
"Xin chúc cho các bạn tham gia cuộc thi sản xuất video ngắn về di sản, văn hóa TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung trở thành những người kể chuyện tử tế về di sản. Trên hành trình kể chuyện đó, các bạn sẽ có thêm nhiều niềm vui và sự tự hào về cội rễ của mình, giúp cho nhiều người hiểu, thương và yêu di sản, văn hóa của Việt Nam.", Nhà báo Khổng Loan kỳ vọng sau chương trình.
InnovaTalk: “Kể chuyện di sản – Từ chất liệu truyền thống đến ngôn ngữ mạng xã hội” là chuỗi Unitour Heritage Ho Chi Minh City do Tạp chí Vietnam Travel, Hội Di sản văn hoá TP.HCM và các trường đại học tổ chức, với sự đồng hành của Ví điện tử ShopeePay và các đơn vị liên quan.
