Lễ hội Chùa Hương từ lâu đã trở thành một biểu tượng văn hóa - tín ngưỡng đặc sắc trong đời sống tinh thần của người Việt, đồng thời là sản phẩm du lịch tâm linh tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội. Bước sang năm 2026, lễ hội không chỉ được tổ chức như một sự kiện truyền thống thường niên mà còn mang diện mạo mới với định hướng phát triển bền vững, chuyên nghiệp và hiện đại. Chủ đề xuyên suốt “An toàn - Thân thiện - Chất lượng” thể hiện rõ quyết tâm của địa phương trong việc nâng tầm giá trị di sản, lấy du khách làm trung tâm và xây dựng Chùa Hương trở thành điểm đến du lịch hoạt động quanh năm, hòa quyện giữa chiều sâu văn hóa tâm linh và nhịp điệu công nghệ của thời đại.
Môi trường là thước đo chất lượng của một mùa lễ hội hiện đại
Sáng 6/2, UBND xã Hương Sơn (Hà Nội) tổ chức họp báo công bố Lễ hội chùa Hương 2026. Theo Ban Tổ chức, mùa lễ hội năm nay có nhiều điểm mới. Một trong những điểm nhấn lớn nhất của mùa lễ hội năm nay là việc triển khai hệ thống thu gom rác thải toàn diện, hoạt động đồng bộ trên cả các tuyến đường bộ và đường thủy - hai trục giao thông chính dẫn du khách vào quần thể danh thắng Hương Sơn. Nếu như trước đây, việc vệ sinh môi trường thường tập trung xử lý sau cao điểm, thì năm 2026, công tác này được tổ chức theo hướng chủ động, xuyên suốt và có tính phòng ngừa.
Trên tuyến suối Yến - nơi được xem là “dòng chảy dẫn vào miền Phật tích”, công tác bảo vệ môi trường càng được chú trọng hơn khi lượng thuyền vận chuyển du khách hoạt động liên tục trong ngày. Việc thu gom rác thải nổi trên mặt nước, xử lý rác sinh hoạt phát sinh trong quá trình vận hành được tổ chức bài bản, với lực lượng chuyên trách hoạt động liên tục. Mục tiêu không chỉ là giữ cho mặt nước trong lành mà còn tạo nên một không gian hành hương thanh tịnh, nơi du khách có thể cảm nhận vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên trên hành trình đến với chốn linh thiêng.
Song song với việc thu gom rác thải, công tác chỉnh trang không gian di tích cũng được chú trọng nhằm trả lại vẻ đẹp tự nhiên cho quần thể Hương Sơn. Các điểm dịch vụ được rà soát, sắp xếp lại, hạn chế tình trạng lấn chiếm, xả thải bừa bãi và phá vỡ cảnh quan. Việc quản lý chặt chẽ hàng quán, mặt bằng kinh doanh và vệ sinh khu vực công cộng không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn tạo nên hình ảnh lễ hội văn minh, thân thiện trong mắt du khách.
Công nghệ góp phần xây dựng lễ hội “xanh - thông minh”
Điểm mới của Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026 còn nằm ở việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, qua đó gián tiếp hỗ trợ bảo vệ môi trường. Hệ thống bán vé điện tử, kiểm soát vé bằng mã QR, lắp đặt camera AI và vận hành trung tâm điều hành giúp giảm áp lực tại các điểm tập trung đông người, hạn chế tình trạng chen lấn, ùn tắc - những yếu tố dễ dẫn đến phát sinh rác thải và ô nhiễm.
Việc thu thập và phân tích dữ liệu lượng khách theo từng khung giờ cũng giúp cơ quan quản lý chủ động bố trí lực lượng vệ sinh phù hợp, kịp thời xử lý rác thải ở những khu vực đông người. Đây là bước chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý thông minh, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm, đồng thời duy trì môi trường sạch đẹp trong suốt mùa lễ hội.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, yếu tố con người được xem là chìa khóa để duy trì môi trường bền vững. Công tác tuyên truyền được triển khai từ sớm nhằm nâng cao ý thức của người dân địa phương, các hộ kinh doanh và lực lượng phục vụ lễ hội trong việc giữ gìn cảnh quan chung. Khi mỗi người trở thành một mắt xích trong việc bảo vệ môi trường, không gian lễ hội sẽ được duy trì sạch đẹp một cách tự nhiên và lâu dài. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực cho lực lượng chức năng mà còn hình thành văn hóa du lịch có trách nhiệm, góp phần tạo nên hình ảnh điểm đến thân thiện và văn minh.
Từ một mùa lễ hội đến chiến lược phát triển dài hạn
Nỗ lực xây dựng một lễ hội “xanh” không dừng lại ở ba tháng cao điểm đầu năm mà còn gắn với định hướng phát triển du lịch Chùa Hương quanh năm. Khi cảnh quan được gìn giữ bền vững, môi trường tự nhiên được bảo vệ và không gian di tích được trả lại sự thanh tịnh vốn có, Chùa Hương sẽ có thêm nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm và văn hóa - tâm linh trong suốt 12 tháng.
Đây cũng là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng Chùa Hương trở thành Khu du lịch Quốc gia trong năm 2026 và tiến tới hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới vào năm 2030. Trong hành trình ấy, môi trường không chỉ là yếu tố hỗ trợ mà chính là giá trị cốt lõi, góp phần khẳng định vị thế của quần thể Hương Sơn trên bản đồ du lịch văn hóa - tâm linh quốc gia và quốc tế.
Giữ được màu xanh cho miền Phật tích không chỉ là trách nhiệm của một mùa lễ hội, mà là cam kết dài hạn của cả cộng đồng trong việc bảo tồn di sản, tôn trọng thiên nhiên và kiến tạo một không gian hành hương xanh, sạch, bền vững cho các thế hệ mai sau.
