Gần 400 chuyến tàu kết nối hai miền di sản
Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô được hình thành với mục tiêu biến hành trình đường sắt thành một cuộc trở về với lịch sử, văn hóa và ký ức, nơi toa tàu trở thành không gian kể chuyện, nhà ga mở ra cánh cửa di sản, kết nối Thăng Long với miền Kinh Bắc.
Ngày 19/8/2025, đoàn tàu thực hiện chuyến đầu tiên trong chương trình ra mắt, hướng tới chào mừng 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Từ ngày 6/9/2025, tàu chính thức khai thác thương mại với tần suất bình quân một chuyến mỗi ngày, theo hành trình Ga Hà Nội, Ga Từ Sơn, Ga Long Biên rồi trở về Ga Hà Nội.
Sau gần một năm khai thác, đoàn tàu đã thực hiện gần 400 chuyến, phục vụ gần 100.000 lượt khách, đạt công suất bình quân khoảng 80%. Các chuyến cuối tuần thường kín chỗ do nhu cầu rất lớn. Kết quả này cho thấy sản phẩm từng bước tạo dựng được thị trường, đồng thời góp thêm cách tiếp cận mới đối với du lịch văn hóa Thủ đô.
Theo doanh nhân Tào Đức Hiệp, Chủ tịch HĐQT Công ty BHL, đơn vị vận hành Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô, hành trình từ ý tưởng đến khi đoàn tàu chuyển bánh kéo dài gần sáu năm, trong đó có hai năm dự án gần như phải gác lại bởi đại dịch Covid 19.
“Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô là giấc mơ tôi đã ấp ủ gần một thập kỷ và triển khai trong sáu năm. Khi bắt tay biến ý tưởng thành hiện thực, chúng tôi phải tự dò từng bước bởi đây là một sản phẩm hoàn toàn mới, chưa có mô hình tương tự để học hỏi hay dựa vào”, ông Tào Đức Hiệp chia sẻ.
Quá trình hiện thực hóa ý tưởng đòi hỏi sự phối hợp của nhiều đơn vị và lĩnh vực chuyên môn, từ kỹ thuật, vận hành đường sắt, thiết kế không gian, tổ chức dịch vụ đến truyền thông, du lịch và chăm sóc khách hàng. Những toa tàu cũ được cải tạo nhưng mọi thay đổi đều phải đáp ứng nghiêm ngặt yêu cầu về kỹ thuật, đăng kiểm và an toàn.
Đơn vị vận hành nghiên cứu mở rộng tối đa các ô cửa kính trong giới hạn quy chuẩn để hành khách quan sát phố phường Hà Nội, Cầu Long Biên, sông Hồng và cảnh quan dọc tuyến. Nội thất, âm nhạc, ẩm thực và phong cách phục vụ được xây dựng đồng bộ, lấy cảm hứng từ Hà Nội xưa cùng câu chuyện về năm cửa ô của Thủ đô.
Dù có sức chứa 278 khách, đoàn tàu chủ động không khai thác tối đa số ghế nhằm dành không gian cho hành khách di chuyển, thưởng thức nghệ thuật, giao lưu và chụp ảnh. Khách mua vé tại một toa vẫn có thể khám phá các không gian khác. Ghế ngồi được bố trí đan xen để những người xa lạ dễ dàng trò chuyện, kết nối. Hình ảnh nhiều hành khách mặc áo dài xuất hiện tại nhà ga khiến sản phẩm được trìu mến gọi là “đoàn tàu của những tà áo dài”.
Ông Tào Đức Hiệp cho biết: “Điều khiến tôi tự hào nhất không nằm ở doanh thu hay lượng khách. Đáng quý hơn, đoàn tàu đã góp thêm cho Thủ đô một sản phẩm du lịch văn hóa khác biệt, nơi mỗi chuyến đi trở thành cuộc gặp gỡ giữa con người với con người, giữa hôm nay với ký ức của hai miền di sản Thăng Long và Kinh Bắc”.
Sản phẩm được xây dựng trên mối liên hệ lịch sử giữa Thăng Long, trung tâm của nền văn minh Đại Việt, với Kinh Bắc, vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Vì vậy, hành trình từ Hà Nội về Từ Sơn mang ý nghĩa vượt lên một cuộc dịch chuyển địa lý.
Tại Ga Từ Sơn, du khách tham quan Đền Đô, nơi tưởng niệm tám vị vua triều Lý, qua đó cảm nhận rõ hơn mạch nguồn nối vùng đất phát tích vương triều Lý với kinh thành Thăng Long. “Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc, kết nối hai miền di sản” trở thành định hướng xuyên suốt của sản phẩm, lấy đường sắt làm cầu nối, văn hóa làm nền tảng và trải nghiệm của du khách làm trung tâm.
Văn hóa bản địa tạo sức hút với khách quốc tế
Sau gần một năm vận hành, Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô đã phục vụ nhiều nhóm khách, từ khách trong nước, quốc tế, gia đình đến khách đoàn, doanh nghiệp và những người yêu thích trải nghiệm văn hóa. Trong đó, khách quốc tế chiếm khoảng 40%, tương đương gần 40.000 lượt, chủ yếu đến từ Pháp, Australia, Đài Loan, Trung Quốc và Hàn Quốc.
Du khách đánh giá cao không gian mang bản sắc Hà Nội, trải nghiệm kết hợp giữa đường sắt và du lịch văn hóa, hành trình kết nối Thăng Long với miền Kinh Bắc, điểm tham quan Đền Đô, các chương trình nghệ thuật, ẩm thực cùng phong cách phục vụ tận tình.
Tiếng xẩm và câu chèo cất lên giữa nhịp bánh sắt là những trải nghiệm để lại ấn tượng sâu sắc. Chèo vốn gắn với mái đình, sân hội, còn xẩm gợi nhớ chợ quê, phố thị và tiếng tàu điện trong ký ức Hà Nội. Khi các làn điệu truyền thống bước lên đoàn tàu đang chuyển động, di sản được trao thêm đời sống mới, gần gũi hơn với công chúng đương đại.
“Nhiều du khách quốc tế chưa hiểu trọn lời hát, nhưng vẫn bị cuốn hút bởi thanh âm, tiết tấu và không khí biểu diễn. Điều ấy cho thấy văn hóa có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ khi được đặt trong một không gian sống và được truyền đi bằng cảm xúc chân thành”, ông Tào Đức Hiệp, Chủ tịch HĐQT Công ty BHL nhận định.
Những thức quà thanh nhã của Thủ đô, kiến trúc, cảnh quan và câu chuyện lịch sử dọc tuyến cũng góp phần hoàn thiện trải nghiệm. Văn hóa được du khách cảm nhận bằng âm thanh, hình ảnh, hương vị và những cuộc gặp gỡ trực tiếp trong hành trình.
Để mở rộng thị trường quốc tế, vé tàu được phân phối qua doanh nghiệp lữ hành, đại lý và các nền tảng du lịch trực tuyến. Hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ bằng âm thanh được nâng cấp, cung cấp miễn phí, giúp du khách tìm hiểu về Ga Hà Nội, khu vực cà phê đường tàu, Cầu Long Biên, sông Hồng cùng những địa điểm đoàn tàu đi qua trước khi đến Đền Đô.
Theo ông Tào Đức Hiệp, nội dung thuyết minh cần giúp du khách hiểu vì sao mỗi địa danh quan trọng, giữ vị trí nào trong lịch sử và đóng góp ra sao vào mạch nguồn kết nối Thăng Long với Kinh Bắc. Đội ngũ nhân viên vì thế được đào tạo về ngoại ngữ, nghiệp vụ và kiến thức văn hóa. Đơn vị vận hành cũng mời Giáo sư sử học Lê Văn Lan chia sẻ về các cửa ô, Cầu Long Biên, sông Hồng cùng những lớp trầm tích lịch sử của Hà Nội.
“Người phục vụ trên một chuyến tàu văn hóa phải hiểu vùng đất mình đang giới thiệu, yêu câu chuyện mình đang kể. Chỉ khi lời thuyết minh được nâng đỡ bằng tri thức và tình yêu, nó mới có thể vượt khỏi những câu chữ thuộc lòng để chạm tới cảm xúc của hành khách”, ông Tào Đức Hiệp nói.
Kết quả vận hành cho thấy sức hút lâu dài của sản phẩm phụ thuộc vào khả năng liên tục làm mới trải nghiệm. Hà Nội mỗi mùa mang một sắc thái riêng. Mùa thu có sắc vàng, hương cốm và những miền ký ức dịu dàng; mùa hè rực rỡ; mùa đông trầm mặc, sâu lắng. Vào dịp 30/4 hay Quốc khánh 2/9, không gian, chương trình nghệ thuật và nghi thức đón khách cũng được điều chỉnh phù hợp.
Tinh thần “mùa nào thức ấy” được đưa vào thức quà, giai điệu, cách bài trí và câu chuyện trên tàu, tạo thêm lý do để du khách quay trở lại. Trong giai đoạn tiếp theo, Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô định hướng nâng cao chất lượng dịch vụ, làm sâu sắc nội dung văn hóa, lịch sử; tăng cường kết nối với điểm đến, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng địa phương; tiếp tục mở rộng thị trường khách quốc tế, khách đoàn, khách gia đình.
Theo ông Tào Đức Hiệp, Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô mới là “ga khởi đầu” của hành trình thổi hồn cho du lịch đường sắt Việt Nam. Sau 20 năm đồng hành với ngành đường sắt, ông coi sản phẩm là sự tri ân dành cho nơi đã giúp mình trưởng thành.
“Từ những toa tàu cũ, chúng tôi muốn tạo nên một hành trình mới, để nhà ga thêm rộn ràng, hành khách tìm thấy những cảm xúc đẹp và văn hóa Việt Nam có thêm một con đường đến với công chúng. Phía trước vẫn còn nhiều vùng đất phải đến, nhiều câu chuyện cần kể và nhiều giá trị di sản đang chờ được đánh thức”, ông Tào Đức Hiệp chia sẻ.
