Với hơn 1.200 đại biểu, sự hiện diện của nhiều cơ quan ngoại giao từ Thái Lan, Pháp, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào và chuỗi hoạt động khảo sát chuyên đề, đây là dấu mốc cho thấy Điện Biên đang bước từ tư duy “khai mở tiềm năng” sang giai đoạn “kiến tạo không gian phát triển”.
Trong bối cảnh cả nước thúc đẩy thực thi các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư giai đoạn 2026–2030, tinh thần “Điện Biên Phủ năm xưa thắp lên trong thời bình như một mệnh lệnh phát triển” không còn dừng ở biểu tượng lịch sử mà đang dần được chuyển hóa thành một chương trình hành động kinh tế với trọng tâm là hạ tầng, thể chế và dòng vốn dài hạn.
Từ vùng đất ký ức đến tài sản phát triển của du lịch hiện đại
Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Văn Lương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên nhấn mạnh: mục tiêu của địa phương là xây dựng Điện Biên phát triển xanh, thông minh, bền vững. Điều đáng chú ý nằm ở chỗ Điện Biên hiện sở hữu một cấu trúc tài nguyên rất đặc biệt. Không nhiều địa phương tại Việt Nam cùng lúc hội tụ ba lớp giá trị: vị trí chiến lược biên giới, chiều sâu lịch sử quốc gia và bản sắc văn hóa đa dân tộc còn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn. Trong kinh tế du lịch, đây chính là nền tảng của một “tài sản điểm đến” có tính khác biệt cao.
Khác với những trung tâm du lịch biển đã phát triển mạnh, Điện Biên sở hữu lợi thế cạnh tranh nằm ở chiều sâu trải nghiệm. Đó là không gian của Chiến thắng Điện Biên Phủ, là hệ sinh thái văn hóa cộng đồng vùng cao, là cảnh quan hồ, núi, thung lũng và những hành lang sinh thái có khả năng phát triển du lịch nghỉ dưỡng, du lịch chữa lành, du lịch thiên nhiên và du lịch di sản.
Tỉnh xác định ba trụ cột phát triển gồm: du lịch lịch sử – tâm linh; du lịch bản sắc văn hóa dân tộc; du lịch nghỉ dưỡng. Định hướng này cho thấy Điện Biên đang tiếp cận phát triển du lịch theo logic của cấu trúc ngành: khai thác tài nguyên gốc, hình thành hệ sinh thái sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu bình quân trên mỗi du khách.
Dòng vốn đang mở ra giai đoạn đầu tư mới
Một điểm nhấn quan trọng của hội nghị là quy mô cam kết đầu tư rất lớn. Tại hội nghị, Dịp này, tỉnh Điện Biên trao 12 quyết định chấp thuận nhà đầu tư, giấy chứng nhận đầu tư cho 11 nhà đầu tư với tổng vốn hơn 48.320 tỷ đồng. Đồng thời, 22 biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư được ký kết với tổng vốn cam kết trên 209.370 tỷ đồng. Đây là tín hiệu mang ý nghĩa vượt ra ngoài con số.
Trong kinh tế vùng, khi dòng vốn quy mô lớn xuất hiện đồng thời ở các lĩnh vực du lịch, đô thị, logistics, năng lượng và nông nghiệp, điều đó cho thấy địa phương đang bắt đầu hình thành cấu trúc liên kết đa ngành – yếu tố quyết định khả năng tạo ra cực tăng trưởng bền vững. Danh mục dự án kêu gọi đầu tư của tỉnh cho thấy rõ định hướng này.
Ở lĩnh vực đô thị – du lịch, hàng loạt dự án có quy mô lớn được công bố: khu đô thị sinh thái ven sông Nậm Rốm với tổng mức đầu tư dự kiến 4.200 tỷ đồng; các dự án đô thị nghỉ dưỡng núi Tà Lèng quy mô khoảng 4.000 tỷ đồng mỗi dự án; khu vực hồ Pá Khoang được quy hoạch thành quần thể đô thị, du lịch, vui chơi giải trí với 6 dự án thành phần; các tổ hợp nghỉ dưỡng khoáng nóng Uva và Hua Pe, mỗi dự án khoảng 2.500 tỷ đồng. Điều này cho thấy chiến lược của Điện Biên không đơn thuần là phát triển điểm tham quan đơn lẻ. Địa phương đang hướng tới việc xây dựng các không gian du lịch tích hợp – nơi hạ tầng lưu trú, nghỉ dưỡng, vui chơi, đô thị dịch vụ và cảnh quan được phát triển đồng bộ. Đây chính là điều kiện nền tảng để nâng cấp năng lực cạnh tranh của một điểm đến.
Cáp treo Điện Biên Phủ: Mở đường sinh kế, đánh thức giá trị cộng đồng
Trong nhóm dự án được quan tâm đặc biệt, tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa lịch sử Điện Biên Phủ nổi lên như một công trình mang tính biểu tượng. Dự án do Sun Group đầu tư, thông qua Công ty TNHH Dịch vụ du lịch Cáp treo Fansipan Sa Pa, với tổng vốn 2.076 tỷ đồng.
Công trình có diện tích 35,35 ha, nằm trên địa bàn hai xã Mường Phăng và Pu Nhi. Khi hoàn thành, tuyến cáp treo sẽ kết nối từ Khu di tích lịch sử Hầm Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến khu vực Đài quan sát núi Pú Tó Cọ, với công suất phục vụ khoảng 15.000 lượt khách mỗi ngày.
Dưới góc độ đầu tư du lịch, đây không chỉ là hạ tầng vận chuyển mà còn là hạ tầng tổ chức trải nghiệm. Tuyến cáp treo có khả năng tái cấu trúc hành vi du khách: rút ngắn thời gian tiếp cận, mở rộng vùng trải nghiệm, tăng tính kết nối giữa các điểm di tích, từ đó tạo ra chuỗi giá trị du lịch có khả năng thương mại hóa cao hơn.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Sun Group, ông Đặng Minh Trường, nhận định rằng Điện Biên sở hữu một câu chuyện lịch sử có sức kết nối cảm xúc với hàng triệu người từ Pháp, Mỹ, Nhật Bản đến Việt Nam. Điều địa phương còn thiếu là những sản phẩm đủ tầm để giữ chân du khách và tạo ra trải nghiệm đẳng cấp.
Nhận định này chạm đúng bài toán cốt lõi của du lịch Điện Biên hiện nay: tài nguyên đã có, nhưng năng lực chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm kinh tế còn hạn chế.
Cũng theo ông Đặng Minh Trường, du lịch tạo việc làm với quy mô lớn và tốc độ nhanh. Đây là ngành thu hút lao động phổ thông tại chỗ mạnh nhất, từ hướng dẫn viên, lễ tân, đầu bếp, đến nông dân cung ứng đặc sản, nghệ nhân thủ công và hàng trăm dịch vụ phụ trợ khác. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với Điện Biên, nơi tỷ lệ hộ nghèo còn cao và cơ hội việc làm còn hạn chế. Quan trọng hơn: người dân Thái, Mông, Khơ Mú không chỉ là lao động làm thuê; văn hóa, trang phục, ẩm thực, lễ hội của họ chính là sản phẩm du lịch. Cộng đồng địa phương vừa là người làm, vừa là chủ thể tạo ra giá trị.
Du lịch đóng góp trực tiếp vào ngân sách và tạo ra hiệu ứng nhân kinh tế: mỗi đồng doanh thu từ du khách kéo theo nhiều đồng giá trị gia tăng cho toàn bộ nền kinh tế địa phương. Và khi một nhà đầu tư lớn vào trước, họ không chỉ tạo ra sản phẩm, họ phát tín hiệu để hàng trăm doanh nghiệp nhỏ hơn vững tin đầu tư theo sau: nhà hàng, homestay, dịch vụ lữ hành, vận chuyển.
Phát triển du lịch kéo theo nâng cấp đồng bộ hạ tầng: giao thông, điện, nước, viễn thông, y tế - những hạ tầng không chỉ phục vụ du khách mà trực tiếp nâng cao chất lượng sống cho người dân địa phương. Và du lịch giúp biến di sản thành tài sản, khuyến khích bảo tồn văn hóa, bản sắc dân tộc, biến người dân từ người chứng kiến sự phát triển thành người thụ hưởng và tự hào về nó.
Khi du lịch trở thành động lực tái cấu trúc kinh tế vùng
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của tỉnh Điện Biên; đồng thời đề nghị địa phương tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, phát triển hạ tầng giao thông chiến lược, nhất là tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang, nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực kết nối vùng.
Phó Thủ tướng đề nghị các nhà đầu tư thực hiện đúng các cam kết, bám sát tiến độ giải ngân và thi công. Việc đầu tư vào lĩnh vực du lịch và nông nghiệp phải trên nền tảng tôn trọng tự nhiên, dựa vào tự nhiên, vì bản sắc văn hóa và môi trường. Các nhà đầu tư đến với Điện Biên bằng tinh thần “đã nói là làm, đã cam kết là phải thực hiện”, đồng hành cùng địa phương kiến tạo những giá trị mới, chia sẻ lợi ích và cùng nhau giải quyết sinh kế cho Nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên.
Năm 2025, Điện Biên đón 1,45 triệu lượt khách, doanh thu du lịch 2.645 tỷ đồng. Con số đó đặt ra câu hỏi không thể tránh: với một địa danh mà cả thế giới biết đến, tại sao chỉ đón lượng khách bằng 1/4 Sa Pa và 1/12 Hà Nội? Sa Pa là minh chứng rõ nhất: tăng trưởng du lịch bình quân 20% mỗi năm sau đại dịch, lọt Top 5 điểm đến thịnh hành nhất thế giới trên Tripadvisor. Bài học đó khẳng định một nguyên tắc: đầu tư tư nhân quy mô lớn phải đi cùng cơ chế chính sách đặc thù đủ mạnh.
Theo ông Đặng Minh Trường, bức tranh du lịch Việt Nam năm 2025 xác nhận dư địa còn rất lớn: lần đầu tiên cả nước đón trên 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 20% so với năm 2024, đạt mức tăng trưởng cao nhất châu Á - Thái Bình Dương; tổng thu từ du lịch vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Đặc biệt, thị trường châu Âu tăng 38,8%, đây chính là nhóm khách có nhu cầu cao nhất về du lịch lịch sử và di sản chiến tranh, và Điện Biên Phủ nằm trong danh sách mong muốn được đến của hàng triệu du khách quốc tế.
Du lịch không chỉ là một ngành kinh tế, đó là đòn bẩy duy nhất có thể kích hoạt đồng thời việc làm, hạ tầng, văn hóa và ngân sách trong một thời gian đủ ngắn để tạo ra sự thay đổi có thể quan sát được trong một nhiệm kỳ. Khi được đầu tư đúng hướng, du lịch có thể biến chính những đặc thù khó khăn của Điện Biên thành lợi thế: địa hình hiểm trở trở thành cảnh quan, văn hóa đa dân tộc trở thành sản phẩm, câu chuyện lịch sử bi hùng trở thành thương hiệu toàn cầu.
Điều đáng chú ý nhất từ Hội nghị Xúc tiến Đầu tư năm 2026 là cách Điện Biên đặt du lịch ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Điều này hoàn toàn có cơ sở. Trong các nền kinh tế miền núi và biên giới, du lịch thường là ngành có khả năng lan tỏa mạnh nhất, kích hoạt đồng thời nhu cầu về giao thông, lưu trú, thương mại, dịch vụ, logistics, nông sản địa phương, sản phẩm văn hóa và việc làm cộng đồng. Nói cách khác, nếu được đầu tư đúng hướng, du lịch không chỉ tạo ra doanh thu trực tiếp mà còn đóng vai trò như một ngành dẫn dắt quá trình tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế địa phương.
Điện Biên đang đứng trước một thời điểm như vậy. Từ một vùng đất từng được nhớ đến chủ yếu bởi ký ức lịch sử, Điện Biên đang từng bước chuyển mình thành một không gian đầu tư mới của Tây Bắc. Nếu hạ tầng được hoàn thiện đúng tiến độ, thể chế cải cách được duy trì nhất quán và các dự án lớn được triển khai với tư duy phát triển dài hạn, du lịch Điện Biên hoàn toàn có cơ sở để bước vào giai đoạn cất cánh.
Khi đó, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở lượng vốn đăng ký hay số dự án được khởi động mà nằm ở việc một vùng đất lịch sử đang bắt đầu chuyển hóa ký ức thành động lực phát triển, biến di sản thành tài sản và mở ra một cực tăng trưởng mới cho du lịch Việt Nam.
