Cụ thể, chủ tịch Hiệp hội du lịch Quảng Ninh ông Nguyễn Thế Huệ nêu: Di sản văn hóa là tài sản vô giá mà cha ông để lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Đó không chỉ là những công trình kiến trúc, danh lam thắng cảnh, lễ hội, nghệ thuật dân gian hay phong tục tập quán truyền thống, mà còn là hồn cốt, bản sắc và chiều sâu văn hóa của mỗi vùng đất, mỗi dân tộc.
Chủ tịch Hiệp hội du lịch Quảng Ninh ông Nguyễn Thế Huệ nêu, giá trị di sản văn hóa là nguồn lực nội sinh cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Trong xu thế phát triển hiện nay, du lịch và di sản có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, tương hỗ lẫn nhau. Di sản văn hóa tạo nên sức hấp dẫn, sự khác biệt và giá trị cạnh tranh cho điểm đến du lịch. Ngược lại, du lịch nếu được phát triển đúng hướng sẽ góp phần quảng bá, lan tỏa các giá trị di sản, tạo nguồn lực để đầu tư cho công tác bảo tồn, phục dựng và phát huy di sản một cách bền vững.
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, tại nhiều địa phương, việc khai thác du lịch còn thiếu đồng bộ; có nơi chạy theo lợi ích trước mắt, thương mại hóa di sản, làm mai một giá trị nguyên bản và gây áp lực lên môi trường văn hóa, cảnh quan tự nhiên. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc để có giải pháp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.
Hiện nay, xu hướng du lịch của du khách trong nước và quốc tế đang có nhiều thay đổi. Du khách không chỉ muốn tham quan, nghỉ dưỡng mà còn mong muốn được trải nghiệm chiều sâu văn hóa, tìm hiểu đời sống bản địa, giá trị lịch sử, phong tục tập quán và những nét riêng có của từng vùng miền. Chính điều đó cho thấy, di sản văn hóa nếu được bảo tồn và khai thác đúng cách sẽ trở thành nguồn tài nguyên đặc biệt quý giá, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch và gia tăng sức hấp dẫn cho điểm đến.
Đối với nhiều địa phương, nhất là những vùng có bề dày lịch sử, văn hóa và hệ thống di sản phong phú, việc gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch còn góp phần tạo sinh kế cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế cộng đồng, khôi phục các ngành nghề truyền thống và lan tỏa niềm tự hào về văn hóa dân tộc. Đây chính là yếu tố quan trọng để phát triển du lịch theo hướng bền vững, hài hòa giữa lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo tồn các giá trị văn hóa và bảo vệ môi trường.
Từ góc độ của Hiệp hội Du lịch, Hiệp hội Du lịch cho rằng để phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững, cần tập trung vào một số nội dung trọng tâm sau: Thứ nhất, cần nâng cao nhận thức về vai trò của di sản văn hóa đối với phát triển du lịch bền vững. Di sản không chỉ là nguồn tài nguyên để khai thác mà trước hết phải được gìn giữ, bảo vệ với tinh thần trách nhiệm và sự trân trọng đối với lịch sử, văn hóa dân tộc.
Thứ hai, cần xây dựng chiến lược phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản một cách bài bản, dài hạn và có tầm nhìn. Mỗi sản phẩm du lịch văn hóa cần được xây dựng trên nền tảng giữ gìn tính nguyên bản, tính đặc sắc và bản sắc riêng của địa phương; tránh tình trạng sao chép, dàn trải hoặc làm biến dạng giá trị truyền thống.
Thứ ba, cần phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong công tác bảo tồn và khai thác di sản. Người dân phải thực sự trở thành chủ thể của di sản, đồng thời là người trực tiếp hưởng lợi từ phát triển du lịch. Khi cộng đồng có trách nhiệm và được thụ hưởng xứng đáng, công tác bảo tồn mới có thể đi vào chiều sâu và bền vững.
Thứ tư, cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu, tổ chức xã hội nghề nghiệp và cộng đồng trong phát triển du lịch văn hóa. Hiệp hội Du lịch cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý trong việc xây dựng các sản phẩm du lịch chất lượng cao, mang đậm giá trị văn hóa, thân thiện với môi trường và hướng tới phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, trong thời đại chuyển đổi số hiện nay, chúng ta cũng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quảng bá, giới thiệu di sản; phát triển du lịch thông minh, du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm để vừa nâng cao trải nghiệm của du khách, vừa giảm áp lực lên các di sản và môi trường tự nhiên.
Đặc biệt, theo Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người. Làm du lịch từ di sản không chỉ bằng cơ sở vật chất hay các chương trình quảng bá, mà phải bằng tình yêu, sự hiểu biết và ý thức gìn giữ văn hóa dân tộc. Mỗi cán bộ quản lý, mỗi doanh nghiệp du lịch, mỗi hướng dẫn viên và mỗi người dân địa phương cần trở thành một “đại sứ văn hóa”, cùng chung tay lan tỏa những giá trị tốt đẹp của quê hương, đất nước đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành văn hóa hay ngành du lịch, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.
Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh tin tưởng với sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự đồng hành của các nhà khoa học, các chuyên gia, doanh nghiệp và người dân, chúng ta sẽ từng bước xây dựng được môi trường du lịch văn minh, chuyên nghiệp, giàu bản sắc; biến các giá trị di sản văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong tương lai.
Vũ Phong Cầm
