Ở Hòn Thoi Quýt, Gia Luận, Cát Bà, Đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng, Nhà bè Hải Phong đang đi theo hướng ấy. Và khi được vinh danh tại VITA Awards 2026 với giải thưởng “Điểm du lịch có hình ảnh và giá trị truyền thông nổi bật hàng đầu năm 2025”, giá trị của giải thưởng dường như không chỉ nằm ở một danh hiệu. Nó còn gợi mở một cách nhìn về những mô hình du lịch đang âm thầm tạo nên sức sống mới cho vùng biển di sản.
Khi một nhà bè trở thành một điểm đến
Từ bến Gia Luận, chỉ khoảng hai phút đi cano, du khách đã có thể đặt chân lên Nhà bè Hải Phong. Từ Tuần Châu, hành trình bằng cano cũng chỉ khoảng 10 phút. Nhưng điều đáng nói hơn cả khoảng cách là vị trí đặc biệt của nơi này: nằm trên vịnh Lan Hạ vùng giao thoa với vịnh Hạ Long, nổi lên một chuỗi nhà bè với hai kỷ lục được xác lập gồm: “Mô hình nuôi thủy sản lồng bè kết hợp với du lịch trải nghiệm trên vịnh có quy mô lớn nhất Việt Nam” và “Nhà bè nổi trên vịnh di sản có hai tuyến đường đi bộ nội khu song song dài nhất Việt Nam”.
Đứng trên nhà bè, tầm mắt có thể mở rộng ra một vùng biển với những đảo đá, những tuyến du thuyền và mặt nước xanh trải dài. Vào buổi sớm, gần trăm chiếc siêu du thuyền neo đậu tạo nên một bức tranh sống động. Khi đêm xuống, những con tàu nghỉ lại ở khu vực Trà Báu, ánh đèn phản chiếu trên mặt nước, biến vùng vịnh thành một “thành phố nổi” giữa thiên nhiên. Nhà bè Hải Phong không chọn cách đứng ngoài cảnh quan để ngắm nhìn. Mô hình này đưa du khách bước vào chính đời sống của biển.
Đó là điều làm nên khác biệt. Được hình thành từ sự hợp tác của các thành viên tổ hợp tác, Nhà bè Hải Phong được thành phố Hải Phòng cho phép thí điểm mô hình nuôi trồng thủy sản lồng bè kết hợp khai thác du lịch trên vịnh Lan Hạ. Từ một không gian sản xuất, nhà bè từng bước được tổ chức thành một điểm trải nghiệm, nơi hoạt động nuôi cá, đánh bắt thủy sản, đời sống ngư dân và dịch vụ du lịch được đặt cạnh nhau. Đây chính là điểm đáng chú ý của mô hình: du lịch không được tạo ra bằng cách dựng thêm một “sân khấu” nhân tạo, mà được kết lên bằng chính đời sống vốn có của biển.
Sức hút nằm trong những điều rất thật
Phía trước các bè là gần 200 ô lồng nuôi cá. Cá song, cá thác hồng, cá dìa và nhiều loại thủy sản khác vừa là nguồn sinh kế, vừa trở thành một phần của trải nghiệm. Du khách có thể xem người dân cho cá ăn, tìm hiểu nghề nuôi thủy sản, câu cá giải trí và thưởng thức chính thành quả vừa câu được sau khi được chế biến tại nhà hàng.
Có những đàn cá song lớn trở thành “nhân vật” đặc biệt của nhà bè. Có những hành trình trải nghiệm câu mực đêm, cất vó, bao vó mực, đăng đọn; những buổi kéo lưới cùng ngư dân địa phương; những lần thu nhặt hải sản ven bờ. Những trải nghiệm ấy không được xây dựng theo công thức của một khu vui chơi thông thường. Chúng mang theo nhịp sống của người làm nghề trên biển.
Đặc biệt, chương trình cất vó và bao vó mực trở thành một trong những trải nghiệm đáng nhớ. Khi màn đêm buông xuống, ánh đèn trên bè, mặt nước vịnh và những con mực tươi được kéo lên từ biển tạo nên một “bữa tiệc” mà ở đó du khách không chỉ là người thưởng thức, mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm.Có lẽ sức hấp dẫn của du lịch hiện đại cũng nằm ở những khoảnh khắc như vậy: du khách không chỉ đến để nhìn, mà đến để trải nghiệm không chỉ chụp một bức ảnh, mà mang về kỷ niệm một ngày làm ngư dân.
Từ “check-in” đến khả năng lưu giữ du khách
Nhà bè Hải Phong có nhiều góc nhìn ra vịnh, trong đó hình ảnh cánh buồm màu nâu non gợi nhắc phương tiện đánh bắt truyền thống của cha ông. Một bàn xoay 360 độ giúp du khách thu trọn không gian nhà bè giữa vịnh di sản. Phía đối diện là Hòn Thoi Quýt với bãi tắm, những bãi đá và hệ sinh thái tự nhiên tạo thêm không gian cho các hoạt động trải nghiệm.
Nhưng nếu chỉ dừng ở những góc check-in, Nhà bè Hải Phong khó có thể trở thành một điểm đến có sức sống. Điều quan trọng hơn là nơi đây đang hình thành một chuỗi trải nghiệm khá hoàn chỉnh: tham quan, câu cá, câu mực đêm, tắm biển, chèo thuyền nan, kayak, xe đạp nước, các trò chơi trên biển, tìm hiểu nghề nuôi thủy sản, thưởng thức hải sản và nghỉ đêm trên vịnh.
Nhà bè hiện có 18 phòng nghỉ, tạo điều kiện để du khách không chỉ ghé qua mà có thể ở lại, hòa vào đời sống của người dân trên biển, thức dậy giữa không gian vịnh và cảm nhận một Cát Bà khác với những trải nghiệm quen thuộc trên đất liền. Khi đông du khách, khách có thể chuyển đến nghỉ tại các du thuyền hợp tác lưu trú cập boong sát nhà bè. Đây cũng chính là sức hút mà một giải thưởng du lịch nghề nghiệp làm nổi bật: giá trị của một điểm đến không chỉ được đo bằng lượng khách đi qua, mà còn bằng khả năng khiến du khách muốn ở lại lâu hơn, trải nghiệm sâu hơn và ấn tượng hơn sau chuyến đi.
VITA Awards và sự tỏa sáng của những mô hình mới
VITA Awards 2026 là mùa giải đầu tiên được triển khai theo Đề án tổ chức Giải thưởng VITA Awards giai đoạn 2026-2030, với định hướng xây dựng một giải thưởng nghề nghiệp uy tín, khách quan, tiệm cận chuẩn mực khu vực và quốc tế. Trong bức tranh ấy, sự hiện diện của Nhà bè Hải Phong có một ý nghĩa đáng chú ý.
Giải thưởng không chỉ đặt ánh sáng vào một cơ sở dịch vụ cụ thể, mà góp phần đưa một cách làm du lịch đến gần hơn với công chúng và thị trường. Đó là cách kết nối sản xuất thủy sản với du lịch; kết nối sinh kế của cộng đồng với trải nghiệm của du khách; kết nối cảnh quan tự nhiên với những câu chuyện văn hóa và nghề nghiệp.
Nhìn từ đó, “giá trị truyền thông” không đơn thuần là một bức ảnh đẹp hay một điểm check-in được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội. Giá trị truyền thông bền vững phải bắt đầu từ một câu chuyện đủ thật để người ta muốn kể lại. Nhà bè Hải Phong có câu chuyện ấy: câu chuyện về một vùng biển, những người làm nghề biển và nỗ lực biến những gì vốn có thành sản phẩm du lịch.
Du lịch xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao
Ở một không gian đặc thù như Cát Bà, bài toán phát triển du lịch luôn đi cùng yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái biển. Một mô hình nằm giữa vịnh di sản càng không thể chỉ quan tâm đến số lượng khách. Nhà bè Hải Phong đã triển khai hệ thống điện năng lượng mặt trời kết hợp máy phát điện, đầu tư hệ thống lọc nước biển thành nước ngọt, từng bước giải quyết những hạn chế về điện, nước và thông tin liên lạc của một cơ sở nằm xa đất liền.
Cùng với đó là các giải pháp giảm rác thải nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường và xử lý nước thải bằng hệ thống bể phốt nhiều ngăn kết hợp công nghệ xử lý vi sinh. Rác thải sinh hoạt được thu gom hằng ngày thông qua đơn vị quản lý vịnh. Những việc ấy có thể chưa tạo nên những con số thật lớn, nhưng lại là những viên gạch cần thiết để một mô hình du lịch trên vịnh có thể đi đường dài. Bởi với du lịch biển đảo, tài nguyên đẹp nhất cũng chính là tài nguyên dễ tổn thương nhất.
Giữ chân du khách bằng một ngày làm ngư dân trên biển
Năm 2025 và quý I/2026, Nhà bè Hải Phong phục vụ khoảng 7.000 lượt khách nhà hàng và khoảng 22.000 lượt khách trải nghiệm. Những con số ấy cho thấy mô hình đang từng bước tìm được thị trường của mình. Song điều đáng quan tâm hơn cả những con số là hướng đi phía sau chúng. Cát Bà đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới, khi nhu cầu của du khách ngày càng chuyển từ “đi để xem” sang “đi để trải nghiệm”. Du khách quốc tế cũng ngày càng quan tâm tới những trải nghiệm bản địa, những hoạt động gắn với thiên nhiên, cộng đồng và đời sống địa phương.
Một nhà bè giữa vịnh, vì thế, có thể trở thành một “cánh cửa” đưa du khách bước vào thế giới ấy. Ở đó, cá được nuôi không chỉ để bán; lưới được kéo không chỉ để đánh bắt; vó mực không chỉ là một công cụ của ngư dân; cánh buồm nâu non không chỉ là một vật trang trí. Tất cả có thể trở thành một phần của câu chuyện du lịch. Và khi du khách tham gia vào đời sống văn hóa biển, họ có thêm lý do để ở lại, để trải nghiệm và để quay trở lại. Đó cũng có thể là giá trị sâu xa nhất mà VITA Awards 2026 đang góp phần “soi sáng”: tôn vinh những giá trị không chỉ nằm ở một sản phẩm hoàn thiện, mà nằm trong khả năng kiến tạo trải nghiệm, tạo sinh kế, lan tỏa hình ảnh điểm đến và mở ra những cách làm mới cho du lịch Việt Nam.
Từ Hòn Thoi Quýt nhìn ra Lan Hạ, rồi hướng tầm mắt về phía Hạ Long, ranh giới giữa những vùng biển dường như trở nên mềm hơn trong cảm nhận của du khách. Chỉ còn lại một không gian di sản rộng lớn, nơi thiên nhiên, cộng đồng và hoạt động du lịch có thể cùng tồn tại. Nếu biết khai thác đúng cách, một nhà bè không chỉ giữ được những con cá trong lồng. Nó còn có thể “giữ chân” những con người đang đi tìm một trải nghiệm khác trên hành trình khám phá Cát Bà. Và đó có lẽ mới là thứ ánh sáng đáng giá nhất mà một giải thưởng du lịch có thể mang lại.
Vũ Phong Cầm
