Heritage Ho Chi Minh City

Thôn 10/10 Vân Đồn: Ký ức về Thủ tướng Phạm Văn Đồng và mùa "vàng" nơi thung lũng

Không chỉ nổi danh với thương cảng cổ sầm uất, di tích trận thủy chiến trên sông Mang hay trầm tích văn hóa Soi Nhụ, Vân Đồn hôm nay còn hút hồn du khách bởi một địa danh mang cái tên độc đáo: Thôn 10/10. Từ một đội thợ rừng năm xưa được Thủ tướng Phạm Văn Đồng đặt tên, nơi đây đã chuyển mình thành “vựa cam” trù phú và điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn.
a-khai-chuong-cho-que-1765640803.jpg
Cắt băng khai chương chợ quên.

Ngày 13/12, tại thôn 10/10, đặc khu Vân Đồn long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội cam Vân Đồn năm 2025. Một hoạt động trong chương trình, kế hoạch của tỉnh Quảng Ninh và của đặc khu về phát triển du lịch, phát huy giá trị nông nghiệp đặc thù gắn với du lịch cộng đồng. Lễ hội Cam Vân Đồn năm 2025 với chủ đề “mùa vui” là dịp tôn vinh giá trị của nghề trồng cam, quảng bá nông sản địa phương; thúc đẩy liên kết giữa nông dân-hợp tác xã- doanh nghiệp; mở rộng cơ hội xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm; đồng thời giới thiệu đến du khách nét đẹp văn hoá của đặc khu Vân Đồn.

cao-2-1765640925.jpg
 
b-tham-gian-hang-1765640986.jpg

Bí thư Đảng ủy Đặc khu Vân Đồn Cao Tường Huy, cùng các vị đại biểu thăm quan chợ quê giới thiệu nông sản thực phẩm, sản phẩn Ocop tại Lễ hội cam Vân Đồn.

Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú như: tham quan và trải nghiệm hái cam tại vườn; không gian trưng bày sản phẩm theo mô hình “Chợ quê”; các cuộc thi sáng tạo từ cam; khu check-in nghệ thuật; cùng các chương trình giao lưu văn hóa- thể thao của cộng đồng. Lễ hội cam Vân Đồn lan tỏa hình ảnh “Cam Vân Đồn-sản vật của thiên nhiên” góp phần nâng cao vị thế sản phẩm OCOP và thúc đẩy hoạt động du lịch cộng đồng.

c-dao-van-vu-1765641022.jpg

Phó Chủ tịch UBND đặc khu Vân Đồn Đào Văn Vũ cho biết: Lễ hội cam Vân Đồn năm 2025 nhằm phát triển du lịch, phát huy giá trị nông nghiệp đặc thù gắn với du lịch cộng đồng.

Lễ hội Cam Vân Đồn năm 2025, trong tiết thu se lạnh, mưa bay giăng giăng núi đồi, những vườn cam quả trĩu cành, ánh lên sắc vàng đu đưa trong gió. Trên cao chim rừng gọi bầy, dưới thấp xe du lịch như ken kín mặt đường, du khách người rảo bước lên vườn cam xem hội thi hái cam, người check-in chụp ảnh; người xem chương trình giao lưu văn nghệ, xem thi đấu các môn thể thao truyền thống của dân miền núi hải đảo; người có thú vui  mua bán hàng hóa chợ quê. Thôn 10/10, cờ hoa rực rỡ, âm thanh, cảnh sắc hòa quyện bừng bừng sức sống của một khu du lịch thì nhiều du khách tìm hiểu trầm tích vùng đất đắc địa này.

Nơi Thủ tướng Phạm Văn Đồng đặt tên.

bac-pham-van-dong-1765641107.jpg

Bà Nguyễn Thị Nhớn sinh năm 1940, hiện ở khu 3 đặc khu Vân Đồn (trong ảnh), được Thủ tướng Phạm Văn Đồng bắt tay thăm hỏi ân cần ngày 10/10/1973.

nhieu-ho-ngheo-nay-co-cua-an-cua-de-1765641199.jpg

Ông Trương Văn Khoa vợ là bà Nguyễn Thị Tâm cùng được gặpThủ tướng Phạm Văn Đồng ngày ấy 10/10/1973. Gia đình ông Khoa hiện ở thôn 10/10 đặc khu Vân Đồn.

Thôn 10/10, phát triển kinh tế du lịch những hộ dân định cư lâu năm ở đây ai ai cũng phấn khởi. Phóng viên Vietnam Travel đã tiếp xúc với gia đình ông Trương Văn Khoa bà Nguyễn Thị Tâm, là một trong số những người “tiên công” khẩn khai đất này. Bà Nguyễn Thị Tâm hiếu khách bảo, hồn thiêng bác Phạm Văn Đồng mà biết thôn 10/10 đổi thay vầy thì bác vui lắm. Theo mạch chuyện xưa, bà Nguyễn Thị Tâm xúc động kể: Thôn 10/10 trước đây là một thung lũng rừng hẻo lánh, một đội thợ rừng của Lâm trường Kế Báo chuyên làm công việc cải tạo rừng, gọi tắt là đội Cải Tạo với vài dãy nhà tranh vách đất cho công nhân ở làm nghề rừng. Hàng xóm của họ là vài nóc nhà người Hoa và người thiểu số sống bằng nghề nương rẫy, khai thác lâm thổ sản sau gỗ... thung lũng rừng vắng vẻ.

Ngày 10//10/1973, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm đội Cải Tạo lâm nghiệp này. Nghe giới thiệu đội Cải Tạo rừng, trùng tên với đội cải tạo phạm nhân thì Thủ tướng không hài lòng. Nhất là các lá thư của các chàng trai-cô gái thợ rừng trẻ viết về quê nhà đều ghi thư biên đi từ đội Cải tạo, thì Thủ tướng vỗ vai giám đốc lâm trường khi ấy là anh Trần Sơn Thủy (sau này là Thứ trưởng Bộ Lâm nghiệp) bảo, khu rừng này có tên không chú? - Dạ thưa Thủ tướng! các cánh rừng chỉ đánh số lô-khoảnh thôi, rừng này không có tên riêng ạ! giám đốc lâm trường Trần Sơn Thủy báo cáo Thủ tướng. Thủ tướng cười vui bảo, vậy thì chúng ta tạm lấy ngày mình gặp nhau đây làm tên đội nghé.

Bà Nguyễn Thị Tâm khi ấy còn là cô gái trẻ chưa chồng, nay ở tuổi ngoài 70 không dấu được xúc động bảo, Thủ tướng vừa nói đến đấy cả đội thợ rừng đứng vây quanh đồng loạt vỗ tay. Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng vỗ tay, còn dặn dò từ nay các cháu biên thư về quê nhớ ghi là Đội 10/10 nhé. Chị Phạm thị Miều đứng gần bác bảo vâng ạ! mọi người đồng thanh theo. Thủ tướng hỏi chị Miều cháu xây dựng gia đình chưa? Chị Miều bảo cháu chưa ạ! Thủ tướng dặn khi nào cháu lấy chồng báo tin vui cho bác, bác có quà mừng nhé. Tiếng vỗ tay, tiếng cười nói vui tươi còn vọng lại trong không gian của thung lũng rừng.

Ông Trương Văn Khoa và những bác thợ rừng gạo cội ở lâm trường Kế Bào cho biết: ông Nguyễn Trọng Minh, khi làm Chủ tịch UBND huyện Vân Đồn (cũ) từng nêu ý tưởng, địa phương sẽ xây dựng nhà bia lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng ở đây, nhân dân ai cũng mong đợi mà mãi chưa thành. Nếu ở khu du lịch này mà có nhà bia lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng, thì có ý nghĩa biết mấy.

Thôn 10/10 khu du lịch đặc sắc của Vân Đồn.

anh-dai-dien-1765641315.jpg
Du khách xa gần đến Lễ hội cam Vân Đồn.

Thôn 10/10 có 30 hộ trồng cam, không gian vườn cam quy hoạch đẹp mắt, cam trồng trên các triền đồi thấp, thông thoáng, đường giao thông thuận tiện. Mùa cam chín chim rừng kéo về ríu rít trên cành. Chủ các vườn cam đã làm quen với văn hóa du lịch, khéo giao tiếp với du khách xa gần, cam chín thương lái kéo đến, khách du lịch đến tham quan và thỏa thú vui check-in, chụp ảnh. Chính quyền thì chọn thôn 10/10 làm điểm tổ chức Lễ hội cam Vân Đồn, để tôn vinh  nghề trồng cam truyền thống ở địa phương và quảng bá thương mại, xúc tiến du lịch…

vuon-cam-1765641443.jpg
 
chi-huong-ngoc-thuy-trong-1000-hoc-cam-mua-nay-thu-duoc-15-tan-qua-1765641504.jpg
Du khách tham quan và trải nghiệm hái cam tại vườn cùng các hộ trồng cam.

Thực tế cam Vân Đồn có thương hiệu hàng trăm năm, đã đi vào thành ngữ “ cam Bản Sen-tép Ngọc Vừng-sá sùng Quan Lạn”. Nhưng trước đây trồng cam chỉ là tự sản tự tiêu, chưa sản xuất hàng hóa. Từ năm 2000, huyện Vân Đồn (cũ) từng vận động nhân dân khôi phục cây cam; theo đó, đưa cây cam vào cơ cấu cây trồng “xóa đói giảm nghèo” và “chương trình trình xây dựng nông thôn mới”. Năm 2013, Vân Đồn đã có hơn 100ha đất trồng cam, cây cam tập trung ở các xã Vạn Yên, Bản Sen, Đài Xuyên (cũ). Năm 2025, Vân Đồn có khoảng 275 ha đất trồng cam, sản lượng khoảng 450 tấn, tổng doanh thu khoảng trên 13 tỷ đồng. Tuy nhiên, nghề trồng cam rất chật vật, vì giao thông cách trở khó tiêu thụ, cam được mùa thì “rớt” giá, giống cam Bản Sen nổi tiếng nay rất ít người trồng, mà trồng chủ yếu là giống cam Vạn Yên. Cam Vạn Yên có 5 loài gồm: cam giấy hình bánh xe, quýt ngọt, cam đường canh, cam đường chua, cam sành...Cam trồng tập trung ở thôn 10/10, người dân xuống giống cây nào ăn chắc cây ấy và cây cam cho thu nhập tốt.

gia-dep-1765641587.jpg

Chi Dương Thị An ở khu 4 phường Mông Dương cho biết, mình rất vui khi đến tham quan hòa mình với Lễ hội cam Vân Đồn.

Ông Nguyễn Minh Chiến, kỹ sư lâm sinh bảo, nhiều nơi trên quần đảo Vân Đồn trồng cam, nhưng cây cam trồng ở chân đất thôn 10/10 sinh trưởng tốt hơn, cam dễ trồng sai quả, quả mọng nước. Vì thôn 10/10, có lợi thế ở dưới một thung lũng rừng khuất hơi mặn của gió biển, lớp đất mặt dày phì nhiêu; khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp với các loài cây ăn quả phát triển. Thôn 10/10 lại được Chính quyền quan tâm, lập quy hoạch vùng chuyên canh cam, giúp dân chuyển đổi mục đích sử dụng để mở rộng diện tích vườn cam, môi trường thương mại, quảng bá tiêu thụ sản phẩm.

ong-gia-1765641630.jpg

Ông Trương Thế Hanh 78 tuổi, ở phường Cửa Ông bảo thời trẻ mình đã qua lại cánh rừng này khi ấy núi rừng hoang vui, nay không ngờ rừng hoang xưa trở thành khu du lịch đẹp.

Bà Lê Thị Bảy Bí thư chi bộ, trưởng thôn 10/10 chia sẻ, trước năm 2010 thôn mình có 50% là hộ nghèo, bởi thôn không có ruộng đồng để trồng cấy, dân chủ yếu dựa vào nghề trồng rừng. Thực hiện chủ trương phát triển kinh tế hàng hóa chuyên canh và mô hình sản xuất tập thể của địa phương, thôn đã thành lập 2 HTX trồng cam là HTX Nông Trang và HTX cam 10/10 trồng 35ha đất trồng cam. Cây cam được trồng theo kỹ thuật mới tiêu chuẩn VietGAP và xây dựng thương hiệu Ocop cam Vân Đồn. Sản lượng cam của HTX 10/10 bình quân đạt 230 tấn quả/năm, cho doanh thu khoảng 7,3 tỷ đồng. Năm 2017, thôn không còn hộ nghèo và hộ cận nghèo, đời sống của người dân từng bước được nâng tăng lên.

moi-truong-1765641701.jpg
Thôn 10/10 cảnh quan môi trường.

Hiện thôn 10/10 có 87 hộ, 269 nhân khẩu, diện tích trồng cam khoảng 60ha, hộ anh Lưu Văn Ba trồng 2ha, hộ anh Bùi Văn Hùng trồng 2ha, hộ anh Trần Danh Đại trồng 2 ha. Gia đình chị Lê Thị Bảy trồng 10 ha. Gia đình anh Trần Danh Đại vừa trồng cam vừa mở dịch vụ văn hóa ẩm thực, thư giãn dưới tán lá cây cam phục vụ du khách, góp phần cùng bà con nhân dân trong thôn tạo ra nét văn hóa du lịch, hằng năm thôn đón được từ 5 ngàn đến 7 ngàn khách du lịch.

quang-canh-2-1765641845.jpg
Quang cảnh thôn 10/10 trong ngày Lễ hội cam Vân Đồn.

Chị Lê Thị Bảy Bí thư chi bộ, trưởng thôn 10/10 giám đốc HTX cam 10/10 không dấu niềm vui cho biết, nhờ cây cam thôn mình đón năm mới 2026 vui lắm, nhiều người trở lên giàu có, trong đó có gia đình mình và gia đình anh Lê Khả Mừng, Bùi văn Hùng, Điệp Văn Cảo... Và thôn 10/10 tỏa sáng hơn trong xuân Bính Ngọ về khu du lịch đặc sắc của Đặc khu Vân Đồn.

Hình ảnh Lễ Hội cam Vân Đồn 2025:

quay-cam-nghe-thuat-1765641895.jpg
Quầy cam bày bán mỹ thuật.
nhieu-nong-san-thuc-phan-1765641966.jpg
Quần bán nông sản, sản phẩn hàng hóa của địa phương.
cca-doan-the-than-gia-1765642023.jpg
Các đoàn thể, tổ chức xã hội của đặc khu cũng tham gia gian hàng
check-in-1765642070.jpg
Du khách thỏa thu vui check in, chụp ảnh
hoi-cho-que-1765642107.jpg
Hình thức chợ quê, nhiều du khách có thu vui họp chợ mua sắm hàng quê.
khai-mac-1765642144.jpg
Chương trình văn nghệ đặc sắc
day-gay-1765642185.jpg
Thi đấu thể thao môn đẩy gậy.
keo-co-1765642223.jpg
Môn kéo co thu hút nhiều người chơi đông vui.

Vũ Phong Cầm