Nơi đây cũng là một trong những biểu tượng đậm đà bản sắc văn hóa của người dân đất phương Nam. Chính vì thế, nhiều cư dân mạng cũng tò mò về những gì diễn ra bên trong làng nghề gạch nung được cho là còn sót lại duy nhất ở Đồng Bằng Sông Cửu Long. Cùng theo chân Tạp chí Vietnam Travel trải nghiệm hoạt động về dây chuyền sản xuất gạch nung tại huyện Mang Thít - tỉnh Vĩnh Long.
Đi từ TP. Hồ Chí Minh qua cầu Mỹ Thuận xuôi về trung tâm thành phố Vĩnh Long, men theo con sông Cổ Chiên về huyện Mang Thít, có một làng gạch, gốm trải dài hơn 30km dọc theo dòng chảy của sông Mang Thít, sông Cổ Chiên và rạch Thầy Cai. Nơi đây, không biết từ bao giờ, được người dân gọi bằng những cái tên “Vương quốc gạch, gốm”, “Vương quốc gốm đỏ”, “Vương quốc lò gạch”.
Gạch, gốm Mang Thít có tiếng về chất lượng cũng như mẫu mã phong phú, có nét riêng nhờ nguồn đất sét đặc biệt và nét tinh hoa được hình thành từ tri thức dân gian của ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa. Sản phẩm chủ yếu là các loại gạch ống, gạch tiểu, ngói âm dương và các loại đồ gốm trang trí sân vườn, nội thất được xuất khẩu đi nhiều nơi, nhất là Đài Loan (Trung Quốc).
Hiện tại, “Vương quốc lò gạch” ở tỉnh Vĩnh Long có hơn 500 lò gạch san sát nhau nằm cạnh bờ sông. Đây cũng là nơi duy nhất của Đồng bằng sông Cửu Long còn lưu giữ làng nghề truyền thống này. Những miệng lò được xây dựng từ hàng ngàn viên gạch thẻ, có lò tuổi đời lên đến hàng trăm năm. Dưới cái nắng dịu nhẹ của mùa xuân, từng mái lò, từng hàng gạch xếp chồng lên nhau toả sắc cam, hồng rực rỡ.
Những nghệ nhân lão làng nơi đây chỉ còn nhớ làng nghề xuất phát từ một nhóm người Hoa, lúc ấy nơi đây có từ 4 đến 5 hộ mở lò, sản xuất. Dần dà, người dân trong vùng thấy tiềm năng kinh tế của ngành gạch nung, bắt đầu học nghề lẫn nhau, đắp lò làm gạch. Đời ông truyền lại đời cha, đời cha lại nối nghiệp cho đời con. Cứ như vậy, lâu dần hình thành một làng nghề sầm uất ở vùng đất Mang Thít.
Hiện tại thành phố Vĩnh Long đang thực hiện "Đề án Di sản đương đại Mang Thít" sẽ góp phần bảo vệ, tôn tạo làng nghề và đánh thức tiềm năng lịch sử, văn hóa bản địa sẵn có. Nơi đây sẽ được khoác lên chiếc áo mới, làm tăng giá trị của “Vương quốc lò gạch” Mang Thít.
“Vương quốc lò gạch” với quần thể hàng trăm lò nung cao từ 5 - 12m, có hình tháp tròn đặc sắc sẽ là sản phẩm du lịch đặc thù thu hút du khách đến tham quan Vĩnh Long nói chung và huyện Mang Thít nói riêng. Những chiếc lò nung sừng sững qua bao năm tháng, giờ đã phủ đầy rêu phong mang đậm vẻ hoài cổ sẽ níu chân du khách khi đến với “Vương quốc gạch, gốm” nằm bên khung cảnh hữu tình, bình yên của dòng sông Cổ Chiên.
Bài viết: Ngân Trần - Ảnh: Nguyễn Long Hưng, Nguyễn Trung